Η Google τερμάτισε την παλιά αρχιτεκτονική επεκτάσεων του προγράμματος περιήγησής της: Το Manifest V2 εξαφανίστηκε από το Chrome Web Store και όλες οι επεκτάσεις που εξακολουθούν να βασίζονται σε αυτό το σύστημα έχουν αφαιρεθεί από τον επίσημο κατάλογο. Αυτή η κίνηση επηρεάζει τόσο τους χρήστες του Chrome όσο και όσους χρησιμοποιούν άλλα προγράμματα περιήγησης που βασίζονται στο Chromium και βασίζονται στο Google Store για την εγκατάσταση πρόσθετων.
Η αλλαγή δεν είναι ξαφνική, αλλά μάλλον το τελικό βήμα μιας πολυετούς διαδικασίας που κορυφώνεται με την πλήρη κατάργηση των επεκτάσεων Manifest V2 . Από εδώ και στο εξής, η μόνη αποδεκτή μορφή στο κατάστημα είναι η Manifest V3, μια προδιαγραφή που αλλάζει ριζικά τον τρόπο λειτουργίας των προγραμμάτων αποκλεισμού διαφημίσεων, των διαχειριστών απορρήτου και πολλών άλλων προηγμένων εργαλείων που χρησιμοποιούνται από εκατομμύρια χρήστες εδώ και χρόνια.
Τέλος του Manifest V2: Τι ακριβώς έχει κάνει η Google;
Με αυτό το τελευταίο βήμα, η Google ολοκλήρωσε τη μετάβαση που είχε ήδη ανακοινώσει στη δική της σελίδα κατάργησης: Οι επεκτάσεις που βασίζονται στο Manifest V2 έχουν αφαιρεθεί από το Chrome Web Store , επομένως δεν είναι πλέον δυνατή η εύρεση, η εγκατάσταση ή η επανεγκατάστασή τους από το επίσημο κανάλι. Αυτό περιλαμβάνει δημοφιλή πρόσθετα όπως το uBlock Origin, ένα από τα πιο ευρέως χρησιμοποιούμενα προγράμματα αποκλεισμού περιεχομένου στον κόσμο.
Η κατάργηση έχει μια σημαντική προειδοποίηση: Οι επεκτάσεις MV2 που εξακολουθούν να είναι εγκατεστημένες σε παλαιότερες εκδόσεις, όπως το Chrome 138 ή παλαιότερες, θα συνεχίσουν να λειτουργούν , αλλά θα "παγώσουν". Δεν θα λαμβάνουν πλέον ενημερώσεις και, εάν ο χρήστης απεγκαταστήσει το πρόσθετο, αλλάξει προφίλ ή επανεγκαταστήσει το πρόγραμμα περιήγησης, δεν θα μπορεί να το ανακτήσει από το κατάστημα επειδή η καταχώρισή του δεν υπάρχει πλέον.
Στην πράξη, ο αντίκτυπος για όσους χρησιμοποιούν το Chrome που έχει ενημερωθεί στις πρόσφατες εκδόσεις είναι σαφής: ολόκληρος ο δημόσιος κατάλογος έχει διαγραφεί, αφήνοντας μόνο τις επεκτάσεις Manifest V3 . Η ίδια η Google είχε δηλώσει ότι τα περισσότερα ενεργά πρόσθετα είχαν ήδη μετεγκατασταθεί και ορισμένες εσωτερικές εκτιμήσεις τοποθετούσαν αυτό το ποσοστό σε πολύ πάνω από 90% πριν από την προθεσμία.
Αυτή η τελική απόσυρση σηματοδοτεί το τέλος μιας περιόδου συνύπαρξης στην οποία τα MV2 και MV3 συνυπάρχουν εδώ και χρόνια , με προθεσμίες που έχουν παραταθεί κατόπιν αιτήματος της κοινότητας προγραμματιστών, ειδικά εκείνων που διατηρούσαν προγράμματα αποκλεισμού περιεχομένου και εργαλεία ασφαλείας.
Από το Manifest V2 στο Manifest V3: τι πραγματικά αλλάζει
Το Manifest V2 όριζε τον τρόπο με τον οποίο συμπεριφερόταν μια επέκταση μέσα στο Chrome: ποια δικαιώματα ζητούσε, ποια δεδομένα μπορούσε να διαβάσει και ποια σενάρια εκτελούσε . Το κύριο πλεονέκτημά του για τους προγραμματιστές ήταν η ευελιξία του: τους επέτρεπε να διατηρούν μόνιμες σελίδες στο παρασκήνιο, να φορτώνουν κώδικα από απόσταση και να αναλύουν την επισκεψιμότητα του προγράμματος περιήγησης σε πραγματικό χρόνο.
Με το Manifest V3, η Google έχει επανασχεδιάσει αρκετούς πυλώνες αυτής της αρχιτεκτονικής. Καταρχάς, οι παλιές μόνιμες σελίδες φόντου εξαφανίζονται και αντικαθίστανται από service workers , εφήμερες διεργασίες που τερματίζονται μετά από λίγα δευτερόλεπτα αδράνειας. Αυτό επιβάλλει την επανεγγραφή μεγάλου μέρους της λογικής που προηγουμένως εξαρτιόταν από την ύπαρξη ενός συνεχώς ενεργού περιβάλλοντος μέσα στο πρόγραμμα περιήγησης.
Από την άλλη πλευρά, η χρήση κώδικα που φιλοξενείται εξ αποστάσεως απαγορεύεται . Σύμφωνα με το MV2, μια επέκταση θα μπορούσε να κατεβάσει και να εκτελέσει νέα λογική από έναν εξωτερικό διακομιστή αφού περάσει την αξιολόγηση του καταστήματος. Με το MV3, όλος ο εκτελέσιμος κώδικας πρέπει να συσκευάζεται εντός της επέκτασης που η Google αξιολογεί και εγκρίνει, γεγονός που μειώνει έναν τύπο κατάχρησης αλλά περιπλέκει την ενημέρωση έργων που βασίζονταν σε ενημερώσεις φίλτρων ή δυναμικούς κανόνες που φορτώνονταν από έξω.
Η τρίτη πτυχή της αλλαγής επηρεάζει το δίκτυο: το API webRequest σε λειτουργία αποκλεισμού, το κλειδί για προηγμένο φιλτράρισμα, αντικαθίσταται από το declarativeNetRequest . Αντί η επέκταση να επιθεωρεί και να αποφασίζει σε πραγματικό χρόνο ποιο δίκτυο ζητά να αποκλειστεί ή να τροποποιηθεί, τώρα καταγράφει ένα σύνολο κανόνων που εφαρμόζει η ίδια η μηχανή του προγράμματος περιήγησης χωρίς να εκθέτει την επισκεψιμότητα στο πρόσθετο. Αυτό βελτιώνει την απόδοση και περιορίζει την έκθεση σε δεδομένα, αλλά μειώνει επίσης την ικανότητα αντίδρασης σε ολοένα και πιο εξελιγμένες στρατηγικές διαφήμισης και παρακολούθησης.
Η Google υποστηρίζει ότι αυτές οι τροποποιήσεις ενισχύουν την ασφάλεια, το απόρρητο και τη σταθερότητα του Chrome και ότι η διατήρηση της παλιάς πλατφόρμας δεν ήταν βιώσιμη λόγω τεχνικού χρέους και συγκεκριμένων ελαττωμάτων του MV2 . Ωστόσο, για ορισμένους στην κοινότητα, το αποτέλεσμα είναι ένα οικοσύστημα επεκτάσεων με λιγότερη ευελιξία, ειδικά στον τομέα του αποκλεισμού διαφημίσεων.
uBlock Origin και το πλήγμα στα ad blockers
Από όλες τις επεκτάσεις που επηρεάζονται, η αφαίρεση του uBlock Origin είναι η πιο επώδυνη για πολλούς χρήστες . Αυτό το πρόγραμμα αποκλεισμού, που δημιουργήθηκε από τον Raymond Hill, έγινε το σημείο αναφοράς για την εξαιρετικά υψηλή αποτελεσματικότητά του, τη χαμηλή κατανάλωση πόρων και το σχεδόν απεριόριστο φιλτράρισμα σε πραγματικό χρόνο, τα οποία βασίζονταν σε μεγάλο βαθμό στις δυνατότητες του Manifest V2 και του webRequest API.
Το uBlock Origin αξιοποίησε τη δυνατότητα ελέγχου κάθε αιτήματος δικτύου κατά την εμφάνιση , για να αποφασίσει, χρησιμοποιώντας αρκετά πολύπλοκη λογική, εάν θα το μπλοκάρει, θα το ανακατευθύνει ή θα το επιτρέψει. Αυτή η προσέγγιση επέτρεψε την εφαρμογή φίλτρων υψηλής λεπτομέρειας, την ταχεία προσαρμογή στις αλλαγές στις τεχνικές ανίχνευσης και προηγμένους ελέγχους ανά ιστότοπο, όπως ο επιλεκτικός αποκλεισμός σεναρίων και πλαισίων.
Με το Manifest V3, αυτό το μοντέλο δεν είναι πλέον βιώσιμο στο Chrome. Το νέο declarativeNetRequest API επιβάλλει αυστηρά όρια στον αριθμό των κανόνων που μπορεί να εφαρμόσει μια επέκταση: τουλάχιστον 30.000 στατικοί κανόνες και άλλοι 30.000 συνδυασμένοι δυναμικοί κανόνες και κανόνες περιόδου σύνδεσης, με μέγιστο 1.000 κανόνες που βασίζονται σε κανονικές εκφράσεις. Συγκριτικά, μια τυπική σοβαρή ρύθμιση φιλτραρίσματος φτάνει εύκολα περίπου τους 200.000 κανόνες.
Οι ευρέως χρησιμοποιούμενες λίστες όπως η EasyList, που επικεντρώνονται στο μπλοκάρισμα διαφημίσεων, περιέχουν περίπου 75.000 κανόνες από μόνες τους. Η EasyPrivacy, που επικεντρώνεται σε ιχνηλάτες, έχει περίπου 45.000. Υπάρχουν επίσης λίστες ανά περιοχή και χώρα, οι οποίες μπορούν να προσθέσουν δεκάδες χιλιάδες ακόμη κανόνες. Η ενσωμάτωση όλου αυτού του οπλοστασίου στους περιορισμούς του Manifest V3 απαιτεί συμβιβασμούς : είτε τα πιο συνηθισμένα φίλτρα ιεραρχούνται με κόστος την απώλεια περιφερειακής ακρίβειας, είτε διατηρούνται περισσότερες λεπτομέρειες εις βάρος κάποιας συνολικής κάλυψης.
Για να προσαρμοστεί σε αυτό το σενάριο, ο ίδιος ο Raymond Hill ανέπτυξε το uBlock Origin Lite, μια παραλλαγή σχεδιασμένη από την αρχή για το Manifest V3. Αυτή η έκδοση συμμορφώνεται με τους κανόνες του Chrome και ενσωματώνεται με το declarativeNetRequest, αλλά δεν μπορεί να αναπαράγει όλες τις δυνατότητες του αρχικού uBlock Origin . Δεν διαθέτει προηγμένο δυναμικό φιλτράρισμα, λειτουργία αυστηρού αποκλεισμού, διαδραστικό πίνακα ανά ιστότοπο και ορισμένες από τις επιλογές για τη σύνταξη προσαρμοσμένων κανόνων εν κινήσει.
Τι συμβαίνει με τις εγκατεστημένες επεκτάσεις και πώς επηρεάζει τους χρήστες;
Για όσους χρησιμοποιούσαν το Chrome καθημερινά, η μετάβαση ήταν ήσυχη αλλά σταθερή. Τα τελευταία χρόνια, το πρόγραμμα περιήγησης εμφάνιζε ειδοποιήσεις κατάργησης και σταδιακά απενεργοποίησε τις επεκτάσεις MV2 , πρώτα σε δοκιμαστικά κανάλια (Beta, Dev, Canary) και στη συνέχεια στην σταθερή έκδοση. Τον Ιούλιο του 2025, με το Chrome 138, το Manifest V2 απενεργοποιήθηκε για όλους τους χρήστες σε όλα τα κανάλια, χωρίς επιλογή επανενεργοποίησής του.
Η φάση που λήγει τώρα είναι καθαρά διαχειριστική: οι καταχωρίσεις για τις επεκτάσεις MV2 έχουν εξαφανιστεί από το Chrome Web Store . Εάν κάποιος εξακολουθεί να έχει το uBlock Origin ή οποιοδήποτε άλλο πρόσθετο που βασίζεται στην παλιά μορφή σε μια έκδοση του Chrome που δεν έχει ενημερωθεί πέραν της έκδοσης 138, θα εξακολουθεί να βλέπει την επέκταση εγκατεστημένη, αλλά δεν θα μπορεί πλέον να λαμβάνει νέες εκδόσεις ή να την επανεγκαθιστά από το κατάστημα εάν κάτι πάει στραβά.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι όλο και περισσότεροι χρήστες θα βλέπουν αύξηση στις διαφημίσεις και τα trackers κατά την περιήγηση. Οι εκδόσεις Lite ή αυτές που είναι προσαρμοσμένες στο Manifest V3 μετριάζουν μέρος του προβλήματος, αλλά διάφορες τεχνικές αναλύσεις συμφωνούν ότι τα blockers που βασίζονται στο νέο API επιτρέπουν σε ένα σημαντικό ποσοστό διαφημίσεων και tracking να διέρχεται χωρίς δυσκολία, κάτι που προηγουμένως φιλτράρονταν.
Ο αντίκτυπος είναι πιο αισθητός στους χρήστες που βασίστηκαν σε επιθετικό φιλτράρισμα: άτομα που σέβονται την ιδιωτικότητά τους, άτομα που εργάζονται με περιορισμένες συνδέσεις κινητής τηλεφωνίας ή άτομα που απλώς προτιμούσαν μια πιο καθαρή εμπειρία ιστού χωρίς banner, αυτοματοποιημένα βίντεο ή επιπλέον σενάρια. Για αυτούς, η εμπειρία με ένα πρόγραμμα αποκλεισμού MV3 μοιάζει με ένα βήμα πίσω σε σύγκριση με αυτό που προσέφερε το MV2.
Υπάρχουν επίσης επιπτώσεις για τους Ευρωπαίους εκδότες και τα μέσα ενημέρωσης: πολλά συστήματα ανίχνευσης προγραμμάτων αποκλεισμού διαφημίσεων, σχεδιασμένα για το παλαιότερο μοντέλο, δεν αναγνωρίζουν με ακρίβεια τα νεότερα προγράμματα αποκλεισμού διαφημίσεων Manifest V3 . Το αποτέλεσμα είναι η απώλεια της πραγματικής ορατότητας σχετικά με το πόση διαφήμιση αποκλείεται και η λιγότερο αποτελεσματική χρήση των εργαλείων ανάκτησης εσόδων, όπως οι προτροπές για απενεργοποίηση των προγραμμάτων αποκλεισμού διαφημίσεων ή μετάβαση σε μοντέλα συνδρομής.
Πώς αλλάζει το τοπίο για τους προγραμματιστές και τις νεοσύστατες επιχειρήσεις
Η οριστική κατάργηση του Manifest V2 από το Chrome Web Store έχει άμεσο αντίκτυπο σε όσους αναπτύσσουν επεκτάσεις ή προϊόντα που εξαρτώνται από το πρόγραμμα περιήγησης: η διατήρηση ενός έργου συνδεδεμένου με το MV2 δεν αποτελεί πλέον βιώσιμη επιλογή στο επίσημο οικοσύστημα . Εάν μια επέκταση δεν έχει μετεγκατασταθεί, χάνει το κύριο κανάλι διανομής της και καθίσταται μη προσβάσιμη σε νέους χρήστες.
Η μετεγκατάσταση στο Manifest V3 δεν είναι απλώς μια αλλαγή έκδοσης στο αρχείο manifest. Περιλαμβάνει την αναδιαμόρφωση βασικών κομματιών της αρχιτεκτονικής : προσαρμογή όλης της λογικής που προηγουμένως υπήρχε σε μόνιμες σελίδες παρασκηνίου σε service workers που εμφανίζονται και εξαφανίζονται, αντικατάσταση του blocking webRequest με declarativeNetRequest και ομαδοποίηση κώδικα και λιστών που προηγουμένως μπορούσαν να φορτωθούν απομακρυσμένα στο ίδιο το plugin.
Η προσπάθεια ανάπτυξης για σύνθετες επεκτάσεις μετριέται σε μήνες και δεν είναι όλες οι λειτουργίες άμεσα μεταβιβάσιμες. Στην περίπτωση των προγραμμάτων αποκλεισμού διαφημίσεων και ορισμένων εργαλείων ασφαλείας, το νέο API επιβάλλει ένα ανώτατο όριο σε ό,τι μπορεί να γίνει . Δεν πρόκειται πλέον απλώς για επανεγγραφή κώδικα, αλλά για αποδοχή του γεγονότος ότι η πλατφόρμα περιορίζει δομικά το φιλτράρισμα πιο επιθετικού περιεχομένου.
Για τις ευρωπαϊκές νεοσύστατες επιχειρήσεις που έχουν χτίσει μέρος της προσφοράς τους γύρω από τις επεκτάσεις του Chrome, το μήνυμα είναι σαφές: η αποκλειστική εξάρτηση από το Chrome Web Store ως κανάλι διανομής είναι ολοένα και πιο επικίνδυνη . Ο έλεγχος της Google στα API και τους κανόνες του καταστήματος μπορεί να αλλάξει την εμβέλεια ενός προϊόντος από τη μια μέρα στην άλλη, όπως φαίνεται με το Manifest V2.
Ταυτόχρονα, προκύπτει μια ευκαιρία για λύσεις που εστιάζουν σε άλλα προγράμματα περιήγησης ή μοντέλα: προϊόντα που έχουν σχεδιαστεί για Firefox, Brave ή για διαχειριζόμενα περιβάλλοντα σε ευρωπαϊκές εταιρείες μπορούν να γίνουν ελκυστικές εναλλακτικές λύσεις για ομάδες που δίνουν προτεραιότητα στην ιδιωτικότητα, τον έλεγχο και τη συμμόρφωση με τους κανονισμούς έναντι της ευκολίας παραμονής στο οικοσύστημα του Chrome χωρίς αμφιβολία.
Εναλλακτικά προγράμματα περιήγησης για τη διατήρηση ενός ισχυρού μπλοκαρίσματος
Παρόλο που το Chrome διατηρεί ένα πολύ μεγάλο μερίδιο αγοράς στην Ευρώπη, η κατάργηση του Manifest V2 δεν επηρεάζει όλα τα προγράμματα περιήγησης εξίσου . Ο Firefox, για παράδειγμα, έχει καταστήσει σαφές ότι θα συνεχίσει να υποστηρίζει επεκτάσεις που βασίζονται στο παλιό μοντέλο, ενσωματώνοντας παράλληλα τα μέρη του Manifest V3 που θεωρεί χρήσιμα, επιτρέποντας στους χρήστες να συνεχίσουν να χρησιμοποιούν την πλήρη έκδοση του uBlock Origin με όλα τα χαρακτηριστικά του.
Στην περίπτωση της Brave, η προσέγγιση είναι ανάμεικτη. Από τη μία πλευρά, η μηχανή αποκλεισμού Brave Shields είναι ενσωματωμένη απευθείας στο πρόγραμμα περιήγησης , γραμμένη σε Rust και C++, και βασίζεται σε λίστες όπως το EasyList και το EasyPrivacy χωρίς να βασίζεται σε API επεκτάσεων Chrome. Αυτό της επιτρέπει να διατηρεί ένα πολύ υψηλό επίπεδο αποκλεισμού ακόμη και αν η Google αλλάξει τους κανόνες για τις επεκτάσεις.
Από την άλλη πλευρά, η ομάδα της Brave έχει επιλέξει να φιλοξενήσει η ίδια αρκετές δημοφιλείς επεκτάσεις Manifest V2 , όπως οι uBlock Origin, AdGuard, uMatrix και NoScript. Οι χρήστες μπορούν να τις ενεργοποιήσουν απευθείας από τις ρυθμίσεις του προγράμματος περιήγησης, παρακάμπτοντας το Chrome Web Store. Αυτό βοηθά στη διατήρηση της λειτουργίας των προηγμένων εργαλείων στο οικοσύστημα του Chromium, αν και απαιτεί από το έργο να προσαρμόζει την ενσωμάτωσή του κάθε φορά που αλλάζει η βάση κώδικα του Chromium.
Άλλα προγράμματα περιήγησης, όπως το Opera ή διάφορα παράγωγα του Firefox που εστιάζουν στην προστασία της ιδιωτικής ζωής, εκμεταλλεύονται επίσης αυτό το κενό. Έργα όπως το LibreWolf, το οποίο βασίζεται στον Firefox αλλά καταργεί την τηλεμετρία και ενισχύει τις προεπιλεγμένες ρυθμίσεις ασφαλείας , περιλαμβάνουν το uBlock Origin από προεπιλογή και διατηρούν πλήρη υποστήριξη για δυνατότητες δυναμικού φιλτραρίσματος.
Για τους χρήστες στην Ισπανία και την υπόλοιπη Ευρώπη που εκτιμούν έναν καθαρότερο ιστό, με μεγαλύτερη επίγνωση της ιδιωτικότητας, το τοπίο είναι κάπως πιο κατακερματισμένο: το επιλεγμένο πρόγραμμα περιήγησης καθορίζει όλο και περισσότερο το επίπεδο ελέγχου που έχει κάποιος στη διαφήμιση και την παρακολούθηση . Το Chrome παραμένει μια βιώσιμη επιλογή, αλλά προσφέρει λιγότερα περιθώρια για όσους αναζητούν πραγματικά ολοκληρωμένο αποκλεισμό.
Με τον τερματισμό της φάσης Manifest V2 και την αποκλειστική εστίαση στο Manifest V3, η Google εδραιώνει ένα πιο ελεγχόμενο μοντέλο επεκτάσεων, με λογικές βελτιώσεις στην ασφάλεια και την απόδοση, αλλά και με σαφή όρια για τα προγράμματα αποκλεισμού διαφημίσεων και τα πιο απαιτητικά εργαλεία απορρήτου . Εν τω μεταξύ, εναλλακτικές λύσεις όπως το Firefox και το Brave τοποθετούνται ως καταφύγιο για όσους χρειάζονται να διατηρήσουν την ισχύ φιλτραρίσματος που προσφέρουν επεκτάσεις όπως το uBlock Origin στην αρχική τους μορφή, αποδεικνύοντας ότι η εμπειρία περιήγησης στο web δεν εξαρτάται πλέον αποκλειστικά από τη σύνδεση ή τη συσκευή, αλλά και από το πρόγραμμα περιήγησης που εμπιστεύεται κανείς.